TÜRKİYE’DE GERİ DÖNÜŞÜM SİSTEMİ VE KATI ATIK İŞÇİLERİ

Türkiye’de geri dönüşüm sistemini yıllardan beri neredeyse uzun yıllardan beri neredeyse tek başına oluşturan ve ayakta tutan birileri var: ATIK KAĞIT İŞÇİLERİ

Genellikle geri dönüşüme iki açıdan yaklaşılır; biri ekoloji diğeri ekonomi. Fakat ülkemizde ise meselenin bir de üçüncü boyutu var:Sosyoloji….

Sadece 1 ton kullanılmış kağıt geri kazanıldığı takdirde, 17 adet yetişkin ağacın kesilmesi, 70 metrekarelik alanın tahrip edilmesi, 4100 KWH elektrik enerjisinin boşa gitmesi, 270 kg. atık gaz kirleticinin atmosfere atılması engellenirken, 32 bin litre su tasarrufu, 1750 litre fuel-oil tasarrufu ve 2,5 metreküp depolama alanı tasarrufu elde ediliyor. Bu işin EKOLOJİK tarafı.

Bugün geri dönüşüm, dünyada bilişim ve ilaç sanayi ile aynı işlem hacmine sahip bir sektör haline gelmiştir ve yılda %8’lik büyüme hızı ile 2010’lu yıllarda 600 milyar dolarlık bir pazar haline dönüşeceği öngörülmektedir. Bu da İKTİSADİ tarafı …

Meselenin SOSYOLOJİK tarafına geldiğimizde ise karşımıza ATIK KAĞIT İŞÇİLERİ çıkıyor. ATIK KAĞIT İŞÇİLERİ, Ankara’da yaklaşık olarak 15000,Türkiye’de ise 300 bin kişi olup, geçimini çöpten geri dönüştürülebilir kağıtları ayıklayarak kazanan arkadaşlarımızdır. Bir katı atık işçisi günde 250–300 kilo geri dönüşümü olan atık topluyor. Türkiye'de bu işi yapan 300 bin kişi olduğu düşünüldüğünde günde yaklaşık 50 bin ton atığın geri dönüşümünü sağlayarak, çevre ve ekonomiye büyük katkı sağladıkları tahmin ediliyor. Bazıları sürekli çalışan bazıları da mevsimsel olarak doğu ve güneydoğu bölgelerinden gelen işçilerin çoğu barakalarda bir kısmı da gecekondularda yaşıyorlar. Hepimizin her gün gözleriyle gördüğü zor koşullar altında çalışan ATIK KAĞIT İŞÇİLERİ(KATIK) günde yaklaşık 20–30 lira arasında kazanıyorlar. Türkiye’deki geri dönüşüm sisteminin “bakanlık-belediyeler ve vakıflar” arasındaki belirsizliğinde bu işçiler kimi zaman “gönüllü çevreciler” kimi zaman da “kaçak çöp avcıları” olarak yansıtılıyorlar. Çıkarılan yönetmeliklerle 100 binlerce insan işsiz bırakılmaya; atık kağıt sektörü üzerindeki rant kavgasında KATIK’cı arkadaşlarımızın sistemdeki yerleri ve emekleri yoksayılmaya, sömürülmeye çalışılıyor. Mevcut geri dönüşüm sisteminin gerek son derece sağlıksız ve tehlikeli koşullarda hiçbir sağlık güvencesi olmadan çalışan KATIK’cılar gerekse toplum sağlığı açısından yeniden yapılandırılması gerekmektedir. Bu yeniden yapılanmanın başta KATIK’cılar olmak üzere halk sağlığı, çevre gibi birçok etmeni gözeten, kısacası toplumsal faydayı gözeten bir yapılanma olması, sorunun tüm muhataplarının bir araya gelerek bir ortak payda oluşturulması gerekmektedir. Bu doğrultuda talepler ATIK KAĞIT İŞÇİLERİ tarafından defalarca dile getirilmiştir. Ancak sorun ÇALAŞABİLEN BİR SİSTEM kurmak yerine yönetmeliklerle baskı altına alınmaya çalışılıyor ve sorunun birinci muhatapları olan ATIK KAĞIT İŞÇİLERİ rant kavgasının ortasında sürekli olarak şiddete maruz kalıyorlar. Örgütlü Katı Atık İşçileri Derneği'nin verilerine göre son altı ayda, sadece Ankara'da 20’ye yakın atık toplayıcısı dövüldü. Bu saldırıların çoğunluğu zabıtalar tarafından gerçekleştirildi.

Bunlar ve ATIK KAĞIT İŞÇİLERİ’nin diğer bütün sorunlarını konuşmak tartışmak ve öğrenmek için bütün arkadaşlarımızı ATIK KAĞIT İŞÇİLERİ ’yle beraber yapacağımız söyleşimize davet ediyoruz.

ODTÜ ÇEVRE TOPLULUĞU

27 MART 2008/Perşembe Saat :17.30 YER:MM-25